Het artikel ‘BEKENDE BOEIENDE MALDEGEMNAARS Vrij Maldegem sprak met Noël Ryheul’ gebracht in het Vrij Maldegem nr. 3 van 21 januari 2021 is aan te klikken op:

WWW.CAMOB.BE -> Categorieën -> MAP [BEKENDE BOEIENDE MALDEGEMNAARS MAP (BBM)] https://www.camob.be/?p=18678

______________________________________________________________________________

21 januari 2021 VRIJ MALDEGEM 77e Jaargang nr. 3

blz. 4

______________________________________________________________________________

” De lens gericht op meer dan een halve eeuw Maldegems dorpsleven “

______________________________________________________________________

MALDEGEM – Overal waar men ging langs Maldegemse wegen, kwam men “’t Fielmke” tegen. Althans dat was de voorbije 52 jaar zowat het eeuwige gezegde bij alles wat er te beleven viel in het sociale weefsel van Maldegem. Een beetje zoals “Echo” de eerste human interest vorm gaf op de Vlaamse televisie, zo deed “’t Fielmke” dat in en voor Maldegem…

De man achter de camera die op deze wijze een enorme schat aan recente Maldegemse beeldgeschiedenis verzamelde, is Noël Ryheul (78). Bijna vijfduizend filmpjes getuigen daarvan op de immens populaire webstek Youtube. Het leverde hem in 2012 de titel op van cultureel ambassadeur van de gemeente.

Wat ons betreft zijn dat meer dan adelbrieven genoeg om onze poorten van de galerij der Bekende Boeiende Maldegemnaars nog eens open te laten zwaaien en de man een welverdiend plaatsje te gunnen tussen de allergrootsten. Maar eerst: het interview!

______________________________________________________________________________

“ Toen ik als kind de tekenfilm ‘Steamboat Willie” zag, dacht ik meteen: Dat wil ik ook!”

______________________________________________________________________________

Vrij Maldegem: Hoe is de liefde voor fotografie en film in je leven gekomen?

Noël Ryheul: “Gôh, dan moet ik heel ver terug in de tijd. Ik was nog een kind van een jaar of zes, maar ik herinner het mij alsof het gisteren was. Ik zat in het eerste studiejaar. We woonden toen in St-Kruis-Brugge en ik mocht in de parochiezaal gaan kijken naar tekenfilmpjes van Micky Mouse. Toevallig zat ik heel dicht bij de filmprojector en de combinatie van het bewegend beeld op het scherm en het gezoem van de draaiende projector vond ik bijzonder indrukwekkend. En toen kwam ‘Steamboat Willie”… (een raderstoomboot uit de gelijknamige Disney tekenfilm uit 1928, nvdr)… Ik zag die boot bewegen op de deinende zee met Mickey Mouse aan het roer en er ging als het ware een bliksemflits door mijn kleine lijfje. Op dàt eigenste moment dacht ik: ‘Dat wil ik ook! Ik wil zelf ook films maken’…”

Vrij Maldegem: We spreken dan over het gezegende jaar 1948. Hoe kwam een jongetje van zes aan een filmcamera in die naoorlogse jaren?

Noël Ryheul: “Het antwoord op je vraag is eenvoudig: dat was gewoon onmogelijk. Ik speelde dus filmmaker met een zelf gefabriceerde camera van een sigarenkistje en een oude wekker. Hilarisch was dat… (lacht). Op papierlinten tekende ik toen zelf primitieve ventjes in allerlei omstandigheden en voilà: mijn passie was geboren.”

“Van zodra ik de middelen had, heb ik mij dan later een fotocamera gekocht en ben ik intensief beginnen fotograferen. Ik heb dat met bijzonder veel passie en overgave gedaan, maar de honger naar bewegende beelden kon ik er niet echt mee stillen. Het was mij te statisch. Niet levendig genoeg, begrijp je…?”

“In 1966 heb ik mij een eerste filmcamera gekocht. Eerst op dubbel-8, daarna op super-8. (smalbeeld filmformaten, nvdr). Twee jaar later, in ’68, ben ik dan mijn echte droom beginnen te realiseren: het in beeld brengen van Maldegem als een soort filmdagboek. ’Om en Rond de Toren, een Dorp om in te Wonen’.”

Vrij Maldegem: Geen goedkope hobby, lijkt me…

Noël Ryheul: “Inderdaad. Film is altijd een dure aangelegenheid geweest. Zeker in de tijd van de pellicule. Tegenwoordig kan je met die digitale camera’s alles filmen wat je maar wil en wat achteraf niet goed of overbodig blijkt te zijn knip je gewoon weg. Het digitale opnamekaartje kan je gewoon wissen en het is meteen klaar om opnieuw te gebruiken. Dat was vroeger met de pellicule wel anders. Je had je filmrol en die kon je exact één keer gebruiken. Wat fout of overbodig was belandde in de vuilbak en was puur geldverlies. Vandaar dat ik op voorhand al een soort scenario in mijn hoofd had zitten en dat ik in functie daarvan mijn opnames deed. Telkens een zes à zeven seconden per shot. Zo verspilde ik zo weinig mogelijk pellicule en slaagde ik erin om de kosten zoveel mogelijk te drukken.”

“In 2006 ben ik zelf ook overgeschakeld naar digitale opnames.”

______________________________________________________________________________

“ Ik was altijd al gefascineerd door geschiedenis en ik wou graag vastleggen wat er in ons dorp gebeurde ”

______________________________________________________________________________

Vrij Maldegem: Ik ken nog mensen die in die tijd al filmden, maar die maakten filmpjes van het gezin, van feestjes, van vakanties… Van waar is bij jou de idee gekomen om Maldegem in beeld te brengen?

Noël Ryheul: “Heel eenvoudig: ik was altijd al gefascineerd door geschiedenis en ik wou graag vastleggen wat er in ons dorp gebeurde. Dat ging van alle ambachtelijke bezigheden in de landbouw, over stoeten en processies tot enorme wegenwerken zoals de aanleg van de expresweg. Ik wou het vastleggen voor de generaties die het niet zelf hebben meegemaakt. Op een of andere wijze wou ik voorkomen dat het zou verloren gaan.”

“En kijk wat er nu gebeurt: iedereen loopt alles te filmen met Ipad of smartphone. Tuinspuiterij, noem ik dat. Maar wat zal ervan overblijven voor de volgende generaties? Heel weinig tot niets, vrees ik. Echt, ik meen het! Over 20 jaar is er geen beeld meer terug te vinden van onze huidige tijd. Ja, hier en daar een professioneel beeld, dat wel. Maar uitgebreide amateurbeelden van ‘Het Leven’ in ons dorp? Vergeet het!”

°

blz. 5

 Vrij Maldegem: In het draaien en monteren van al die beelden, daar moet toch een zee van tijd in gekropen zijn…? Het is potverdorie niets minder dan een levenswerk!

Noël Ryheul: “Gigantisch veel tijd, maar ik heb het nooit als een opdracht ervaren. Het is altijd mijn passie geweest en gebleven. Of ik nu een boer filmde die in de jaren zestig aan het ploegen was of ik filmde een groot event,… ik deed het allemaal even graag.”

______________________________________________________________________________

“ Samen met nog twee andere journalisten liepen we amper anderhalve meter voor de koning ”

______________________________________________________________________________

Vrij Maldegem: Wat noem jij grote events, Noël?

Noël Ryheul: “Er is een verschil tussen ‘groot’ en ‘belangrijk’. Laat mij beginnen met uit te leggen dat ik elk beeld even belangrijk vind. Of dat nu een beeld is van de man in de straat of eentje van een koning… Met ‘groot’ bedoel ik de evenementen waar veel volk en/of prominenten op afkomen.”

“En wat zou ik dan aan grote events kunnen opnoemen uit meer dan vijftig jaar dorpsgeschiedenis? …(denkt na)… De paus, misschien… Ik heb de paus gefilmd toen hij naar Gent kwam en ik voor die gelegenheid een reportage heb gedraaid over de Maldegemse kinderen die met de trein naar Gent zijn geweest om die happening bij te wonen.”

“In 1973 heb ik Koning Boudewijn gefilmd toen hij in Maldegem op bezoek kwam. Ook toen hij terug kwam in 1979. Ik heb Koning Filip gefilmd toen hij nog prins was in 1984 en ook toen hij Maldegem een tweede keer aandeed in 2004. Albert en Paola in 2011…”

“Over die eerste keer dat Boudewijn op bezoek kwam, heb ik trouwens nog een fijne anekdote. Er was helemaal geen sprake van enig protocol. Samen met nog twee andere journalisten liepen we amper anderhalve meter voor de koning. Iemand van de Gazet van Antwerpen, een cameraman van de toenmalige BRT met superprofessioneel materiaal en ik met mijn cameraatje van niemendal…(lacht).”

°

Vrij Maldegem: Als je al die grote en kleine events in beeld hebt gebracht, dan moet je toch over een gigantisch archief beschikken?

Noël Ryheul: “Ik heb het aantal opnames nooit geteld, maar het is inderdaad een bijzonder rijk archief. Om je alvast een idee te geven: er staan momenteel 4.907 filmpjes op de server van Youtube, waarvan er nu nog een kleine vierduizend actief zijn.”

Vrij Maldegem: Op een bepaald moment ben je dan ook nog gestart met je eigen museum, Camera Obscura, langs de Oude Aardenburgse Weg. Hoe is dat idee tot stand gekomen?

Noël Ryheul: “ Daarvoor moeten we eigenlijk terug tot 1959, toen ik van mijn vader een donkere kamer kreeg. Duizenden foto’s heb ik daarin ontwikkeld en vergroot. Ik was daar heel intens mee bezig in die jaren.”

“Maar goed, op een bepaald moment kreeg ik van Jozef Van Hoestenberge een oude klapcamera cadeau. Een tijdje later kreeg ik van mijn vader een 6×6-fotobox. Maar al snel kocht ik er nog een box’ke bij. En nog één… En nog één.”

“Het probleem was dat ik thuis niet alles kon blijven stockeren. Niet vergeten, dat ik daar ook al met een volledig uitgeruste donkere kamer stond, hé…”

“Stilaan kwamen ook steeds meer mensen te weten dat ik foto- en filmcuriosa verzamelde… en dus duurde het niet lang of ik kreeg ook van veel anderen allerlei oude fotospullen toegestopt.”

“Op een gegeven moment werd dat zoveel, dat ik speciaal daarvoor een zaaltje heb gebouwd om al die spullen mooi te kunnen uitstallen in vitrinekasten enz… Ondertussen staat mijn museumpje aardig vol met allerlei spullen die een overzicht geven van zowat 150 jaar fotografie en 100 jaar film. Daarnaast kan je er ook een mooie collectie bekijken van meer dan zeshonderd beeldjes van figuurtjes, die allemaal een fototoestel in de hand hebben.”

Vrij Maldegem: Hoe vergelijk jij als ervaringsdeskundige de vroegere pellicule-filmerij met de moderne digitale filmkunst?

Noël Ryheul: “Dat is een beetje dubbel. We kunnen bijvoorbeeld niet ontkennen dat de huidige technieken veel gebruiksvriendelijker zijn. Het is ook makkelijker geworden en toegankelijk voor veel meer liefhebbers. Als je vroeger twintig seconden had gefilmd en je kon er maar vijf seconden van gebruiken, dan moest je aan de montagetafel knippen en plakken en dan zag je achteraf vijftien seconden in de vuilbak liggen. Maar ieder onbruikbaar fragment betekende in die tijd letterlijk geld in de vuilbak. Je moest dus uiterst zuinig zijn bij je opname en goed doordacht tewerk gaan.”

“Dat is in het digitale tijdperk uiteraard niet meer zo. Aan de andere kant heeft de digitale fotografie en film ook een stuk van de romantiek weggenomen. Iedereen is nu fotograaf en cameraman geworden. De charme van het ambacht van vroeger is nu verdwenen. Ach…(mijmert)… het is gewoon een ander medium geworden.”

“Vroeger vertrok je met een duidelijk afgelijnd plan en tegenwoordig film je maar raak en kijk je achteraf thuis op de computer wat bruikbaar is…”

Vrij Maldegem: Heb je na vijftig jaar een reportage die je is bijgebleven en die je nu beschouwt als één van je favoriete filmmomenten?

Noël Ryheul: “…(denkt lang na)… In feite niet! Voor mij is elk fragment waardevol. Of dat nu de koning is, of Eddy Merckx of een gewone Maldegemnaar die naar de stoet staat te kijken. Als het in beeld toonde wat ik ermee wilde uitdrukken, dan was ik gelukkig. In die zin zijn al mijn filmpjes topmomenten voor mij. Ze geven een beeld van ons dorp en haar inwoners in een bepaald tijdskader en dus is mijn missie geslaagd!”

“Toch zal ik één reportage nooit meer vergeten. Dat was tijdens de academische zitting van 28 augustus 2011 van ‘Maldegem wandelt fietst en proeft’. Eric Vercruysse vertelde er als gastspreker een onvergetelijk verhaal over Pelagie Clyncke, die 100 jaar werd op 3 december 1952 en de kaart die ze voor die gelegenheid had ontvangen van onze toenmalige koningin. Middenin de opname werd het verhaal zo hilarisch dat ik de camera niet meer handvast kon houden en dat de kijker de beelden zag op mijn eigen geschok van het lachen.”

(Het hele verhaal hier uit de doeken doen, zou ons nu te ver leiden, maar diegenen die de volledige reportage willen bekijken, kunnen ze vinden via Google. – Intikken camobmaldegem 1138, nvdr)

______________________________________________________________________________

“ Après nous, le déluge… ”

______________________________________________________________________________

Vrij Maldegem: Je bent inmiddels 78. Hoezeer ik je ook het eeuwige leven zou toewensen…, ik vrees dat dat er toch niet zal inzitten. Wat met de verderzetting van je missie, wat met de honderden uren filmarchief van je geliefde dorp Maldegem, wat met je museum als jij er ooit niet meer zal zijn?

Noël Ryheul: “Geen flauw idee! Sinds een jaar of twee ben ik stilaan het filmen beginnen afbouwen. Ik word er namelijk niet jonger op en het wordt tijd dat ik stilaan wat meer rust in mijn leven probeer in te bouwen. In al die tijd heeft er zich niemand gemeld om mijn filmisch dagboek van Maldegem verder te zetten. Althans toch niet waar ik van op de hoogte ben.”

“Wat mijn archief en mijn museum betreft ga ik antwoorden met de woorden van Madame De Pompadour, de maîtresse van koning Louis XV destijds aan het Franse Hof: ‘Après nous, le déluge’ (Na ons, de zondvloed, nvdr). Waarmee ik eigenlijk op zijn Maldegems wil zeggen: Da ze’r hunne plan mee trekken.”

“Kijk, ik heb vier kinderen. Ik zou dus mijn archief en museum in legaat aan hen kunnen schenken en dan mogen zij beslissen wat ze ermee aanvangen. Willen ze het in stand houden, mij goed. Willen ze het doorschenken, mij ook goed en willen ze den boel in brand steken, voor mij ook niet gelaten. Ik ga er nu alvast mijn hoofd niet over breken! Het enige wat ik jammer zou vinden is dat het bij de parochie of de gemeente zou terecht komen om daar in een hoekje op de zolder stof te staan vergaren.”

______________________________________________________________________________

“ Maldegem is niet meer het dorp van vroeger ”

______________________________________________________________________________

Vrij Maldegem: Ik denk dat er niemand beter geplaatst is om te antwoorden op de vraag hoe je Maldegem de voorbije jaren hebt zien veranderen. Kan je dat in een paar woorden schetsen?

Noël Ryheul: “Dat is inderdaad een verschil als dag en nacht. Maldegem is niet meer het dorp van vroeger. Toen was Maldegem nog een dorp om in te wonen en te leven. Vandaag is alles veel stedelijker geworden. Op de hoek van elke straat staat er een appartementsblok. Hoe mooi en nieuw ook, ik noem het duivenkoten. Iedereen is ook veel meer op zichzelf. Begrijp je? Een stuk van de sociale cohesie is weggevallen. Het echte dorpsleven is verdwenen. Alles is tegenwoordig veel gestroomlijnder geworden. Gestroomlijnder, onpersoonlijker en met veel minder sociale diepgang. Flat, zeggen de Engelsen.”

“Voor de rest wil ik daar niet teveel aan toevoegen, want mijn vrouw zal dit artikel ook lezen en ze zal weer zeggen dat ik veel te veel heb zitten leuteren over de goede oude tijd…(lacht)… Laat het mij misschien zo verwoorden: het dorp heeft een enorme evolutie doorgemaakt sedert 1968 en de veranderingen die ik nog heb kunnen filmen, komen nooit meer terug!”

Dit en nog veel meer over het levenswerk van Noël Ryheul vindt u op www.camob.be.

Het Camera Obscura Museum is momenteel gesloten door Corona, maar zal later weer de deuren openen op de Oude Aardenburgse Weg 29 in Maldegem. (enkel op afspraak)

Jimmy Vanrumste

Foto’s ©Luc De Coninck

Museum camera obscura

______________________________________________________________________________

Foto © Copyright Marc Van Hecke sportfotograaf www.sportfoto.be

MAP [BEKENDE BOEIENDE MALDEGEMNAARS MAP (BBM)] bijgewerkt op 8 februari 2021

CAT080221 COR080221 FB